این توتونه  - یه گیاهیه با برگ‌های پهن که اول تو آمریکای شمالی و جنوبی رشد می‌کرده اما الان تقریبا همه جا داره کشت می‌شه. تنباکو به اصطلاح به برگ‌های خشک و بریده شدهٔ این گیاه گفته میشه که نیکوتین داره و اوایل با پیپ و چپق دودش میکردن.

کریستف کلمب قاره آمریکا رو کشف میکنه و مصرف توتون رو از سرخپوست ها یاد میگیره؛ تو سال۱۴۹۲ میلادی توتون رو با خودش می بره اروپا؛ تو قرن نوزدهم، توتون رو تو کاغذ نازکی پیچوندند و اسمش رو گذاشتن سیگار ؛

یه چند دهه گذشت و معلوم شد که سیگار و تنباکو خیلی ضرر داره و تو سال ۱۹۵۰ رسما اعلام شدش که عامل اصلی سرطان ریه و نارسایی های قلبی هستش.

جالبه بدونید که تو قرن بیستم، حدود 100 میلیون نفر تو جنگ ها کشته شدند، همون قدر آدم هم تو همین دوره  به خاطر سیگار مردند.

امروز می خواهیم در مورد یکی از بزرگترین دروغ هایی که به ما تو بیشتر از یک قرن گفته میشه صحبت کنیم! اینکه تنباکو مخصوصا سیگار چطور وارد زندگی ماها شد؟ چطور نیکوتین و تنباکو با تبلیغات و پروپاگاندای حرفه ای تو دنیا همه گیر شد؟ و اینکه صنعت تنباکو چه کارهایی نکرد که بتونه محصولش رو بفروشه!

اولین سیگارها به شکل امروزی تو قرن نوزدهم با دست پیچیده می شد و یه کالای لوکس و گرونی بود. اما تو سال ۱۸۸۰، یه مخترع آمریکایی به اسم «جیمز آلبرت بانساک»، اولین ماشین سیگارپیچ رو اختراع کرد. روند تولید دستی سیگار کُند بود و یک سیگارپیچ حرفه‌ای به‌طور متوسط ۴ سیگار تو دقیقه درست میکرد و این روند برای تقاضای سال‌های ۱۸۷۰ اصلن کافی نبود. ماشین سیگارپیچ بانساک می‌تونست 200 نخ سیگار در دقیقه تولید کنه و در عرض یک روز کاری 12 ساعته، 240 هزار نخ سیگار تولید می کرد. افزایش 50 برابری حجم تولید، صنعت سیگار را متحول کرد. می تونید تصور کنید چه حجم سیگار با قیمت مناسب وارد بازار شد و همه شرکت های دخانیات شروع به پرداخت مالیات خوبی به دولت میکنند!

 تو سال 1880 که تولید سیگار مکانیزه شد حجم تولید سیگار 10 میلیارد نخ بود و بعد از یه قرن این رقم به 4.5 تریلیون و در  اوج خودش تو سال 2009 - 5.88 تریلیون نخ رسید!

 الان تو دنیا بیشتر از 10 میلیون نخ سیگار تو هر دقیقه فروخته میشه؛ تو سال 2022، تعداد سیگاری ها به 1.1 میلیارد نفر رسید و  2** میلیون نفر هم تنباکو رو تو فرم های دیگه اش استفاده می کنن.

میشه ده ها دلیل و سند آورد که سیگار خیلی ضرر داره و کشنده هست اما فایده ای نداره؛ برای اینکه 100 ساله شرکت های تنباکو با تبلیغات خیلی قوی و همه گیر به مردم برعکس این موضوع رو نشون میدن که سیگار کشیدن مود هستش، با استیله و حتی بی ضرره!

شرکت فیلیپ موریس که صاحب برند مارلبرو هم هست برای اینکه نشون بده که سیگار سمبل مردونگی هستش، تبلیغای خودش رو با نقش اصلی کاوبوی ها شروع می کنه!

معروف ترین کاوبوی تبلیغاتی مارلبرو - وین مک‌لارن (***** McLaren) بود؛ سال 1976 اون نقش یه کاوبوی خشن و مردونه رو تو تبلیغ مارلبرو بازی میکنه! بعد از 15 سال، این بازیگر تو سن 51 سالگی به خاطر سرطان ریه فوت می کنه.

مک‌لارن مثال خیلی خوبیه که ببینید شرکت های دخانیات دقیقا دارن چیکار می کنن! این شرکت ها سعی نمی کنند صرفا محصولشون رو بفروشن ! تنباکوی خشک همیشه تنباکوی خشک بوده! چه صد سال پیش چه الان! هر دفعه تبلیغات چی های شرکت های دخانیات با خلاقیتی بیشتر، تیپاژهای جدیدی رو برای تبلیغ سیگار بوجود میارن که افراد بیشتری رو به طرف سیگار بشکن!

شرکت مارلبرو که این کاوبوی تبلیغشو میکرد با ارزش حدود 36 میلیارد دلاری گرونترین برند بین برندهای سیگار تو جهان هستش؛ تو ایالات متحده تقریبا نصف آمریکایی ها، مارلبرو رو انتخاب میکنند؛

تو سال 1950 بازی تغییر میکنه!

– یه دکتر انگلیسی بنام ریچارد دال یه مقاله ای رو چاپ می کنه که میگه سیگار کشیدن احتمال ابتلا به سرطان ریه و نارسایی های قلبی رو بیشتر میکنه! بعد از مقاله دال – بقیه هم تحقیقات خودشون رو در مورد ضرر سیگار خیلی گسترده انتشار میدن و از دولت می خوان که یا سیگار رو ممنوع و یا اینکه فروش اون رو محدود کنه.

حالا درباره این موضوع شرکت های دخانیات چه حیله ای رو سوار میکنند!

این شرکت ها تبلیغاتشون رو روی سیگارهای با فیلتر متمرکز میکنن! اینکه مثلا سیگارهای با فیلتر نمیذارن ذرات تنباکو وارد دهان شه و ضرر کمتری دارن. تو سال 1931 اولین سیگار با فیلتر به نام پارلمان از شرکت «براون و ویلیامسون» تو ایالات متحده به همه معرفی شد.

اما شرکت های دخانیات به خصوص مارلبرو به یه مشکل بزرگ برمیخورن! نظر جامعه این بود که سیگارهای با فیلتر برای خانوما هستش و مردا طرف سیگار زنونه نمیرن!

برای حل این مشکل، شرکت مارلبرو میره سراغ تبلیغات چی معروف – «لیئو برنَت» (*** Burnett)

برنَت به شرکت های دخانیات میگه که کسی در مورد ساختار فیلتر، تکنولوژی جدید اونا و اینکه این فیلترها ضرر سیگار رو کم میکنن اصلن حرفی نزنه! و اینکه برای تبلیغ سیگارهای با فیلتر از شخصیت های تبلیغاتی مردونه که جامعه می پسنده مثل دریانورد، پیمانکار ساختمانی، خبرنگار جنگی و همون کاوبوی استفاده کنن که بگن کشیدن سیگارای با فیلتر برای مردها هیچ مشکلی نداره؛ و اینکه قبلا سیگارهای با فیلتر برای خانوما فروخته میشد هیچ معنای خاصی نداره.

این ایده ی تبلیغاتی اونوقت خیلی موثر برای این شرکت عمل کرد!

تبلیغات گسترده و همه گیر تنباکو

یه نگاهی به این چند تا عکس از جنگ جهانی اول بندازید! شرکت های دخانیات به عنوان کمک و پشتیبانی از سربازا تو جنگ، همراه کنسرو و نون ، 10 سیگار برگ، 20 پاکت سیگار و دو باکس ادامس نیکوتین برای اونا می فرستادند؛ برای اینکه سربازا استرس کمتری داشته باشن و روحیه جنگی آنها تو خط مقدم حفظ بشه!

سربازا مدافع میهن بودند و جامعه دید خیلی مثبت و قابل احترامی به اونها داشت  و برای همین اونا برای تبلیغ سیگار ایده آل بودن! و از طرف دیگه شرکت های دخانیات میدونستند که بهرحال هر جنگی یه روزی تموم میشه و سربازا برمیگردند خونه و نه تنها سیگار رو ترک نمی کنن بلکه اطرفیان خودشون رو هم سیگاری میکنن! همینجوری هم شد! اوایل قرن بیستم همش 6 درصد مردم در ایالات متحده سیگاری بودند و  ، 42 درصد جامعه سیگاری میشن!

دانشمندان اسم این پدیده رو «همه گیری تنباکو و نیکوتین» میذارن!

اما همه چی چطور اینقدر سریع پیش رفت! تبلیغات خیلی گسترده و همه گیر! از هر چیزی و کسی برای تبلیغات سیگار استفاده می شد! یه نگاهی به این بیلبرد تبلیغاتی سال 1928 بندازید! عکس ستاره بیسبال اون زمان «تونی لازری»  روی این بیلبرد و شعار تبلیغاتی «برای هیکلی قشنگ به جای شرینیجات، سیگار Lucky strike رو بگیرید» هستش و در پایین تر بخش بیلبرد جمله ی جالب تری نوشته شده: «گلوی شما اذیت نمیشه – سرفه هم نداره!»؛ جالبه بدونید حتی از دکترها برای  تبلیغات استفاده شد! مثلا اینکه 20،679 دکتر اعلام کردن سیگارهای ***** گلو رو اذیت نمیکنه! فکر میکنید این خلاقیت تنها یک برند هستش! این چطوره؟

- دکترهای بیشتری سیگار Camel  رو میکشند!

هیچ چیزی جلوی شرکت های دخانیات رو نمی تونست بگیره! تبلیغات چی های این شرکت ها حتی بچه ها و نوزادها رو تو تبلیغات خوشون استفاده می کنند! نگاه کنید به این شعار تبلیغاتی

 «بابا تو همیشه بهترین چیزها رو بدست میاری - حتی مارلبرو!»

تو اون زمان، بابانوئل و حتی خود رییس جمهور آمریکا – «رونالد ریگان» هم تبلیغ سیگار میکردن!

اما زمانیکه در جامعه از هر سه نفر یکی سیگاری هستش و همه دانشمندان و محققان همه جا جار می زنند که سیگار ضرر داره! قاعدتا دولت باید یه کاری با این موضوع بکنه! در مرحله ی اول دولت شرکت های دخانیات رو مجبور میکنه رو پاکت سیگار ها در مورد ضرر اون هشدار بدن، در مرحله ی دوم، هر نظر مثبتی در مورد سیگارها از طرف جامعه پزشکی ممنوع میشه و در مرحله ی سوم، کلیه تبلیغات سیگار در تلویزیون و رادیو ممنوع شد!

در نتیجه، این ممنوعیت های دولت جلوی هیچ چیز رو نگرفت! شرکت های دخانیات، هزینه های تبلیغاتی زیادی رو روی تبلیغات به اصطلاح غیرمستقیم متمرکز کردن! برای مثال وارد فیلم های سینمایی شدن! یه نگاهی به فیلم سوپرمن بندازید!

اما اوج بازاریابی و تبلیغات شرکت های دخانیات – «مایکل شوماخر» بود! با دیدن این عکس ها میشه گفت که شوماخر ماشین فراری رو نمیرونده و رتبه اول تو مسابقات فرمول یک رو برای مارلبرو بدست میاره!

برند سیگار مارلبرو 14 سال اسپانسر مسابقات فرمول یک بود! طی مدت اسپانسری، بیشترین پولی که مارلبرو به ایتالیایی ها میده 100 میلیون دلار در سال بوده که 20 درصدش مستقیم می رفت تو جیب شوماخر! این آلمانی با 7 بار برنده جهان شدن، معروفترین راننده فرمول یک دنیا میشه! و اما فروش مارلبرو در این 14 سال اسپانسری حدود دو برابر میشه! از 163 میلیارد تا 3** میلیارد نخ سیگار!

شرکت های دخانیات همینطور که با دور زدن قانون و محدودیت ها ، یه قرن سیگار می فروختند و  می تونستند بدون مشکل یه قرن دیگه هم بفروشند؛

حالا یه نگاهی بندازیم به اینکه گردش مالی صنعت تنباکو و دخانیات سالانه چقدر هستش! تو سال 2023، درآمد سالانه دخانیات 941 میلیارد دلار بود که پیش بینی میشه رشد سالانه 2،5 درصدی داشته باشه! لازمه بدونید که بیشترین بخش درآمد صنعت دخانیات از فروش سیگار هستش که گردش مالی اون حدودا 834 میلیارد دلاره!

 اگر می خواهین بدونید این عدد چقدر بزرگه، میشه اون رو با بودجه های کشورها و یا حتی با گردش پول قاچاق مواد مخدر که حدود 650 میلیارد دلاره مقایسه کنید! چرا ما این مقایسه رو میکنیم تا ببینید که شرکتهای دخانیات چه درآمد زیادی رو بطور کاملا قانونی از سیگار کشیدن مردم دارن!

اما این آقا بازی رو عوض کرد - «جفری ویگاند»

این آقا معاون مدیریت بخش تحقیق و توسعه تو شرکت Brown & Williamson بود که یکی از بزرگترین شرکت های تنباکو و دخانیات هستش. تو سال 1992 وقتیکه ایشون از این شرکت استعفا می ده بدون هیچ مقدمه ای، مصاحبه ای تاریخی به تلویزیون میده و اطلاعات مهمی از پشت پرده صنعت دخانیات را برملا کرد. تو این مصاحبه اون میگه که روسای این شرکت، به ترکیب سیگار «آمونیاک» اضافه میکنند که باعث میشه نیکوتین تو ریه ها سریع تر جذب بشه و یک دوز بالاتر از نیکوتین با هر نفس به ریه ها وارد می کنه! در واقع این کار وابستگی به دخانیات رو خیلی زیاد می کنه!

بعد از افشاگری جفری ویگاند ، داستان داغ میشه و مردم شروع میکنند شرکت های دخانیات رو برای جبران خسارت دادگاهی کردن و مثلا یکی از این افراد، خانم «مایلو ویلیامز» بود که از شرکت فیلیپ موریس به خاطر مرگ شوهرش که سرطان ریه گرفته بود شکایت میکنه! برای اینکه شوهر او تا روز آخر زندگیش به تبلیغات سیگار باور میکرد و فکر میکرد سیگار ضرری نداره!

موضوع نگران کننده برای شرکت های سیگار مبالغ درخواستی نبود بلکه این شکایت ها و دادگاه ها خیلی شدید مردم رو عصبانی کرده بود و ضربه ای کاری به ایمج و اعتبار این شرکت میزد.

مردم روی دولت فشار می آوردند اینکه دولت هیچ کاری نمیکنه و میذاره شرکت های دخانیات بیشتر مردم رو بکشند و درآمدهای میلیاردی داشته باشن!

البته دولت هم خیلی زرنگه! تو این سال ها آروم آروم فشار رو روی شرکت های دخانیات زیاد میکرد و از طرف دیگه منتظره بود که مردم ازشون شکایت کنند که سهم شیرین خودش رو از مبلغ جبران خسارت بگیره! مثلا دولت از 155 میلیون دلاری که خانم ویلیامز از شرکت فیلیپ موریس دریافت کرد 99 میلیون دلارش رو برای خودش برداشت و فقط 56 میلیون دلارش به این خانم رسید! و دولت همه جا اعلام میکنه که گوش شرکت های دخانیات رو پیچوندیم و دیگه بیشتر نمی ذاریم تبلیغ کنن، فروش رو خیلی محدود می کنیم و خانواده شما در امانه!

دوستان سیگار ضرر داره و ترک اون هم خیلی سخته! این ویدئومتریال فقط با هدف اطلاع رسانی درست شده و اینکه شما ببینید صنعت تبلیغات تو دنیا چطور عمل میکنن و چطور یه چیزی رو  مثل سیگار که ضرر زیادی داره تبلیغ می کنن! تا می تونید سیگار نکشید به خصوص جلوی بچه ها، برای اینکه اونا هر چی رو در بزرگسالا ببینند پشت اونا تکرار می کنند.